„Zerowy” cud na Nowolipkach
Zanim na Nowolipkach zaczęto mówić o objawieniach z 1959 i 1970 roku, istniał jeszcze wcześniejszy, „zerowy” cud: sam fakt, że kościół św. Augustyna przetrwał wojnę.
Świątynia przy ul. Nowolipki 18 znalazła się w granicach warszawskiego getta. Gdy po powstaniu w getcie Niemcy systematycznie niszczyli jego zabudowę, kościół pozostał jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów w morzu ruin. Wysoka, około 70-metrowa wieża wystawała ponad wypalone kwartały Muranowa i stała się znakiem miejsca, którego przedwojenny układ niemal całkowicie zniknął.
Najbardziej prawdopodobne wyjaśnienie jego przetrwania jest prozaiczne: Niemcy nie traktowali kościoła wyłącznie jako świątyni, lecz jako użyteczny budynek. Po likwidacji getta urządzili w nim magazyn rzeczy zrabowanych ludności żydowskiej, a później stajnię. Dopóki obiekt był potrzebny administracyjnie i gospodarczo, nie podzielił losu okolicznych kamienic rozbieranych lub wysadzanych po powstaniu w getcie.
Ocalenie nie oznaczało jednak braku zniszczeń. W 1944 roku uszkodzono wieżę, a po powstaniu warszawskim podpalono dach. Mimo to zasadnicza bryła kościoła przetrwała, podczas gdy okoliczna zabudowa została zrównana z ziemią.
Właśnie ten kontrast sprawił, że powojenne zdjęcia kościoła św. Augustyna nabrały niemal symbolicznego znaczenia. Samotna wieża pośród ruin działała na wyobraźnię mieszkańców odbudowywanego Muranowa. Dla jednych była przede wszystkim świadectwem skali zniszczenia getta; dla innych - znakiem opatrznościowego ocalenia.
Ta wcześniejsza legenda stworzyła tło dla późniejszego pierwszego cudu na Nowolipkach. Gdy w 1959 roku ludzie zaczęli gromadzić się pod kościołem, patrząc na światło odbijające się od kuli pod krzyżem, nie patrzyli na zwykły budynek. Patrzyli na świątynię, która już wcześniej uchodziła za cudownie ocaloną.
„Zerowy” cud nie był więc objawieniem w takim sensie jak wydarzenia z 1959 roku. Był raczej początkiem opowieści o kościele św. Augustyna jako miejscu osobnym: świadku Zagłady, ruin Muranowa i powojennej pamięci Nowolipek.